سپس چنين نتيجه مىگيرد ، اكنون كه همه اينها مخلوق خدا است و حكم آن به دست اوست ، به شما فرمان مىدهد كه « از آنچه او به شما روزى داده است بخوريد » ( * ( كُلُوا مِمَّا رَزَقَكُمُ اللَّه ) * ) . اينكه نمىگويد از اين حيوانات بخوريد ، بلكه مىگويد از آنچه به شما داده است تناول كنيد ، به خاطر آن است كه حيوانات حلال گوشت منحصر به چهارپايان نيستند ، بلكه حيوانات ديگرى نيز حلالگوشتند كه در جمله فوق از آنها ذكرى نشده است . و براى تاكيد اين سخن و ابطال احكام خرافى مشركان ، مىفرمايد : « از گامهاى شيطان پيروى نكنيد ، كه او دشمن آشكار شما است » ( دشمنى كه از آغاز خلقت آدم با شما اعلان جنگ داده است ) ( * ( وَلا تَتَّبِعُوا خُطُواتِ الشَّيْطانِ إِنَّه لَكُمْ عَدُوٌّ مُبِينٌ ) * ) . اشاره به اينكه اين گونه احكام و مقررات بىدليل كه صرفا از پندارهاى خام و هوى و هوسها و جهل و نادانى سرچشمه گرفته ، يك سلسله وسوسه‌هاى شيطانى بيش نيست ، كه شما را گام به گام از حق دور كرده و در بيراهه‌ها سرگردان مىسازد . در ذيل آيه 168 سوره بقره درباره اين جمله توضيح جالبى داده شد . در آيه بعد به عنوان توضيح ، قسمتى از حيوانات حلال گوشت و قسمتى از حيواناتى را كه هم باربرند و هم براى تغذيه انسان قابل استفاده‌اند ، شرح مىدهد و مىگويد : « خداوند هشت جفت از چهارپايان را براى شما آفريد ، از گوسفند و ميش يك جفت ( نر و ماده ) و از بز يك جفت ( نر و ماده ) » ( * ( ثَمانِيَةَ أَزْواجٍ ) * ( 1 ) * ( مِنَ الضَّأْنِ اثْنَيْنِ وَمِنَ الْمَعْزِ اثْنَيْنِ ) * ) .

--> ( 1 ) « ازواج » جمع « زوج » در لغت به معنى جفت است ، ولى بايد توجه داشت كه گاهى به مجموع دو حيوان نر و ماده گفته مىشود ، و گاهى به هر يك از دو زوج نيز گفته مىشود ، و لذا به مجموع آنها زوجين مىگويند ، و اينكه در آيه فوق اشاره به هشت زوج شده منظور از آن چهار نوع حيوان نر و چهار نوع حيوان ماده است ، اين احتمال نيز در آيه داده شده است كه منظور از آن جفتهاى حيوانات اهلى و وحشى بوده باشد ، يعنى نر و ماده گوسفند اهلى و وحشى و همچنين .